به گزارش خبرگزاری پتروانرژی، بر اساس دادههای مطرحشده در پادکست Chemical Week، از میان حدود ۵۰ شرکت شیمیایی مورد بررسی، نزدیک به ۳۵ شرکت عملکردی بهتر از پیشبینیها داشتهاند. شرکتهایی مانند BASF، LyondellBasell، ExxonMobil و Westlake نیز از بهبود حاشیه سود خود خبر دادهاند.
با وجود این عملکرد مثبت، تحلیلگران تأکید دارند که بخش مهمی از رشد سودآوری سهماهه دوم ناشی از محدود شدن عرضه بوده است؛ به این معنا که افزایش درآمد شرکتها الزاماً از رشد حجم فروش و مصرف نهایی ناشی نشده است.
رشد حاشیه سود در سایه محدودیت عرضه
بررسی عملکرد شرکتهای شیمیایی در سهماهه دوم نشان میدهد میان وضعیت سودآوری و تقاضای واقعی فاصله ایجاد شده است. در شرایطی که بازارهای مهمی مانند مسکن و خودرو همچنان با ضعف تقاضا مواجهاند، محدودیت عرضه به برخی تولیدکنندگان اجازه داده است قیمت و حاشیه سود بالاتری را حفظ کنند.
تحلیلگران Chemical Week معتقدند تداوم این وضعیت به شرایط عرضه در ماههای آینده وابسته است و در صورت عادی شدن جریان عرضه، بخشی از حاشیه سودهای ایجادشده در سهماهه دوم ممکن است کاهش یابد.
تغییر مسیرهای عرضه و تجارت جهانی
تحولات سهماهه دوم تنها به قیمت محصولات محدود نبود و زنجیره تأمین، خوراک و مسیرهای حملونقل نیز دستخوش تغییر شد.
افزایش هزینه انرژی و مواد اولیه، تغییر مسیر محمولهها و استفاده از مسیرهای جایگزین حملونقل، هزینههای بیشتری را به شرکتها تحمیل کرده است. در عین حال، تولیدکنندگانی که از خوراک رقابتی، ظرفیت مناسب و زنجیره تأمین انعطافپذیر برخوردار بودند، توانستند از شرایط جدید بازار بهره بیشتری ببرند.
در این میان، شرکتهای آمریکای شمالی و برخی تولیدکنندگان اروپایی از بهبود شرایط بازار منتفع شدند. LyondellBasell افزایش حاشیه سود در بخش پلیاتیلن و پلیپروپیلن را گزارش کرد و ExxonMobil نیز از رشد قابلتوجه حاشیه سود محصولات شیمیایی خود خبر داد.
اروپا همچنان با چالشهای ساختاری مواجه است
اگرچه برخی شرکتهای اروپایی، از جمله BASF، عملکرد مطلوبتری را تجربه کردند، اما مشکلات ساختاری صنعت شیمیایی اروپا همچنان پابرجاست.
هزینه بالای انرژی و عملیات، ظرفیت مازاد و قدیمی بودن بخشی از داراییهای تولیدی، از جمله عواملی است که رقابتپذیری تولیدکنندگان اروپایی را تحت فشار قرار میدهد.
از سوی دیگر، محدودیتهای حملونقل داخلی، از جمله کاهش سطح آب رود راین در برخی مقاطع، میتواند انتقال خوراک و محصولات شیمیایی را با مشکل مواجه کند و هزینههای زنجیره تأمین را افزایش دهد.
حاشیه سود بالا؛ پایدار یا موقت؟
یکی از مهمترین پرسشهای مطرحشده درباره عملکرد سهماهه دوم، میزان ماندگاری رشد حاشیه سود است.
نمونه قابل توجه در این زمینه، MOL است که حاشیه سود پتروشیمی خود را در سهماهه دوم به ۵۴۸ یورو به ازای هر تن رساند؛ رقمی بیش از سه برابر فصل قبل. با این حال، برآورد اولیه این شرکت برای ماه ژوئیه، حاشیه سود ۱۱۹ یورو به ازای هر تن را نشان میداد.
این اختلاف قابل توجه بیانگر آن است که بخشی از سودآوری فصل دوم به شرایط مقطعی بازار و محدودیت عرضه وابسته بوده است.
در کنار این عوامل کوتاهمدت، شرکتهای شیمیایی توجه بیشتری به امنیت زنجیره تأمین، تنوع منابع، مدیریت موجودی و ایجاد مسیرهای جایگزین نشان میدهند؛ روندی که میتواند اثرات بلندمدتی بر ساختار صنعت داشته باشد.
تمرکز بیشتر بر انضباط عملیاتی
شرکتهای شیمیایی همچنین در مواجهه با شرایط متغیر بازار، رویکرد محتاطانهتری نسبت به افزایش ظرفیت تولید در پیش گرفتهاند.
برای نمونه، Indorama Ventures نرخ بهرهبرداری خود را از ۷۶ درصد در سهماهه نخست به ۷۴ درصد در سهماهه دوم کاهش داد؛ اقدامی که در راستای حفاظت از حاشیه سود و جریان نقدی ارزیابی شده است.
این روند نشان میدهد که در شرایط فعلی، افزایش حجم تولید بهتنهایی هدف اصلی شرکتها نیست و عواملی مانند بازده اقتصادی تولید، نقدینگی و سودآوری هر واحد محصول اهمیت بیشتری پیدا کردهاند.
مواد شیمیایی تخصصی در موقعیت بهتر
در میان بخشهای مختلف صنعت، مواد شیمیایی تخصصی عملکرد مقاومتری داشتهاند. تنوع کاربرد این محصولات در حوزههایی مانند فناوری، الکترونیک، تحول انرژی و صنایع پیشرفته، یکی از عوامل اصلی این تابآوری عنوان شده است.
رشد سرمایهگذاری در مراکز داده و زیرساختهای مرتبط با هوش مصنوعی نیز فرصتهای جدیدی برای تولیدکنندگان مواد شیمیایی تخصصی ایجاد کرده است. با این حال، تحلیلگران معتقدند این بخش هنوز نمیتواند بهطور کامل ضعف تقاضا در بازارهای سنتی مانند ساختمان و خودرو را جبران کند.
تقاضا همچنان چالش اصلی صنعت
با وجود بهبود عملکرد مالی شرکتها، وضعیت تقاضا همچنان یکی از مهمترین نقاط ضعف صنعت جهانی مواد شیمیایی محسوب میشود.
بازارهای مسکن و خودرو همچنان تحت تأثیر هزینههای تأمین مالی، کاهش قدرت خرید و سطح سرمایهگذاری قرار دارند. از سوی دیگر، بخشهایی مانند بستهبندی، هوافضا، الکترونیک و زیرساختهای مرتبط با هوش مصنوعی، نشانههای بهتری از تقاضا ارائه میکنند.
با این حال، رشد این بخشها هنوز برای جبران ضعف گسترده در بازارهای سنتی کافی نیست.
نیمه دوم ۲۰۲۶؛ احتیاط در کنار فرصت
چشمانداز صنعت برای نیمه دوم سال ۲۰۲۶ به مجموعهای از عوامل از جمله روند قیمت انرژی و مواد اولیه، وضعیت حملونقل، سرعت عادی شدن جریان عرضه، شرایط بازار مسکن و خودرو و رشد تقاضا در صنایع فناوریمحور وابسته خواهد بود.
در چنین شرایطی، شرکتهایی که از خوراک رقابتی، زنجیره تأمین متنوع، ظرفیت انعطافپذیر و محصولات با ارزش افزوده بالاتر برخوردار باشند، موقعیت مناسبتری برای عبور از نوسانات بازار خواهند داشت.
در مجموع، عملکرد سهماهه دوم نشان داد صنعت جهانی مواد شیمیایی توانسته است از محدودیتهای عرضه و تغییر جریانهای تجاری برای بهبود سودآوری استفاده کند، اما این رشد هنوز با افزایش متناسب تقاضای نهایی همراه نشده است.
از این رو، تداوم حاشیه سودهای بالا در نیمه دوم سال همچنان با ابهام روبهروست و میزان پایداری آن بیش از هر چیز به وضعیت عرضه، هزینههای تولید و بازگشت تقاضا در بازارهای اصلی بستگی خواهد داشت.